Neden bağımsız denetim ?

Bağımsız Denetim Nedir?

Bağımsız denetim bir şirketin ya da grubun finansal tablolarının bağımsız bir taraf olarak denetçiler tarafından incelenmesi sonucunda ortaklara, yatırımcılara ve kamuya finansal bilgiler ve sunumuna ilişkin güvence sağlanmasıdır.

Teknik olarak bağımsız denetim bir işletmenin finansal tabloları ve diğer finansal bilgilerinin önceden belirlenmiş kriterlere (Türkiye Muhasebe/Finansal Raporlama veya Tekdüzen Hesap Planı) uygunluğu ve doğruluğunun bağımsız denetim tekniklerinin uygulanması (yeterli kanıt toplanması) sonunda tespit edilmesi ve ulaşılan denetim görüşünün bir rapora bağlanmasıdır.

                               

Başka bir anlatımla yetkili otorite tarafından (Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu) belirlenen denetim standartlarına uygun şekilde finansal raporların Türkiye Muhasebe/Finansal Raporlama Standartlarına ve Tekdüzen Hesap Planı’na uygun düzenlendiği ve güvenilir olup olmadığına ilişkin raporlama işlemidir.
 

Hangi kuruluşların bağımsız denetime ihtiyacı var?

Kurumsal olarak şirketlerin kendi dışındaki paydaşları ile ilişkileri yoğunlaştıkça denetim ihtiyacının arttığı kabul edilir. Şirketler büyüdükçe, yönetime işletme sahiplerinin yerine profesyonel yöneticiler geçtikçe, kredi kullanımı, borç veya ödünç alımı, personel kullanımı arttıkça bağımsız denetime olan ihtiyaç artar.

 

Özellikle halka açık şirketlerde, bankalarda, sigorta şirketlerinde olduğu gibi güvene dayalı olarak çalışan sektörlerde bu ihtiyaç daha da artar.

 

Türkiye’de Avrupa Birliği ülkelerinde de gözlenen düzenlemelere Bağımsız Denetimi iki grup altında toplamak mümkündür.

 

1.      Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar (KAYİK)

2.      Belirli Büyüklüğü Geçen Kuruluşlar

 

Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar özellikle sermaye ve finans piyasalarına dahil şirketler olup, bu kapsamda denetime tabi şirketler şunlardır.

 

·       Sermaye Piyasası Kanunu’na Tabi Şirketler (Halka açık olan veya sayılan şirketler, Aracı Kurumlar, Portföy – Varlık Yönetim Şirketleri Menkul-Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları ve Fonlar v.b.)

·       Kredi Kuruluşları (Bankalar, Leasing, Faktoring v.b. şirketleri)

·       Sigorta ve Reasürans Şirketleri,

·       Bireysel Emekli Şirketleri

                                                                          

Belirli bir büyüklüğü geçen şirketler ise her yıl Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir. Ayrıca kendi özel kanunlarına göre denetime tabi şirketler vardır. Örnek; Sertifikalı Depoculuk

Bağımsız denetimden ne gibi faydalar beklenir?

  • İşletme kayıt ve belgelerine dayalı olarak düzenlenen finansal tabloların gerçeği yansıtıp yansıtmadığını saptar.
  • İşletme faaliyetlerinin yasal düzenlemelere uyguluğunu araştırır, uygunsuzluk varsa düzeltir.
  • İşletme yönetimi ve işletme çalışanlarının hata ve hile yapma eğilimlerinin azalmasına yardımcı olur.
  • Denetlenmiş finansal tablolar işletme yöneticilerinin alacağı kararlara ışık tutar. 
  • Finansal tablo ve raporlar üzerinde analizler yaparak, işletmenin ekonomik durumunu yetkili mercilere tam ve güvenilir olarak aktarır. Bu durum, işletmenin kredibilitesini arttırır.
  • İşletme yönetimi ve çalışanlarının yaptıkları faaliyetlere yardımcı olarak, bu faaliyetlerin etkinliğini arttırır.
  • İç Kontrol Sisteminin etkinliğini sağlar.

Bağımsız denetime tabi olduğu halde bağımsız denetim yaptırmamanın sonuçları nedir?

  • Denetime tabi olduğu hâlde, denetimden geçmemiş finansal tablolar ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, düzenlenmemiş hükmündedir.
  • Finansal tabloların düzenlenmemiş sayılması, mali tabloların genel kurul tarafından incelenmesi, tartışılması ve ibrasının yapılamamasına neden olur.
  • Finansal tabloların düzenlenmemiş sayılmasının sonucunda bağımsız denetim yaptırmayan şirketler kar dağıtamaz, sermaye artışı veya azaltımı yapamaz.
  • Fon sağlayan şirketler ( Kredi verenler vb. ) kredi kararını verebilmek için firmanın bağımsız denetimden geçmiş mali tablolarını talep ederler. Bağımsız denetimden geçmiş mali tablolar verilmezse kredi alınamaz.
  • Firmanın bağımsız denetime tabi olmasına karşın herhangi bir bağımsız denetçi ile anlaşılmamasından doğacak zararlardan yönetim kurulu sorumludur.
  • Seçilen denetçinin, bağımsız denetime tabi şirketlere ait internet siteleri üzerinden duyurulmaması durumunda, Türk Ticaret Kanunu'nun 562. maddesinin 12. bendi ve 1524. maddesi gereği, şirketin yönetim kurulu üyeleri adli para cezası ile cezalandırılırlar.